Compositie; wat maakt een foto mooi?

kabouter op bankje

Je hebt vast wel eens gehoord van compositie. Het wordt gebruikt in fotografie, film, kunst, schilderijen, noem maar op.

Maar wat wordt er nou eigenlijk bedoeld met compositie?
Dat ga ik je uitleggen aan de hand van kabouters. (Dat lees je goed!)

Net als jij had ik wel een ruw idee wat compositie inhield maar toen ik het precies ging uitzoeken was ik verbaasd op hoeveel verschillende manieren je een foto van een kabouter interessant kunt maken.

 

Dus wat is compositie en waarom is het belangrijk?

Simpel gezegd: Compositie is de ordening van objecten en elementen in een foto.

Dit is dan ook waar het verschil ligt tussen een kiekje en een kunstwerk.

Voor een vakantie foto pak je gewoon de camera en schiet je de foto, het moet snel en je houdt minimaal rekening met wat er wel of niet op de foto staat.

Maar voor een foto die echt geweldig is en ergens voor staat is vaak de tijd genomen om de juiste compositie te bepalen.

Er wordt gekeken naar elk element of het een toegevoegde waarde heeft of niet. Ook wordt er gekeken naar het algehele doel van de foto en of dit goed tot uiting komt.

Dit is waar fotografie een kunst wordt.

 

Deze regel kent iedere fotograaf wel..

Namelijk; de regel van derden.

De regel van derden is makkelijk te onthouden, want het deelt de foto op in 3 horizontale en 3 verticale delen.

regel van derden compositie

Daarna plaats je de interessante delen van de foto ongeveer op één van de lijnen of kruispunten, zoals de gezichten/ogen van de kabouters hier boven.

Het blijkt namelijk dat mensen over het algemeen het meest geïnteresseerd zijn in foto’s die verdeeld zijn in derden.

Een andere compositie die er erg op lijkt en waar veel discussie over is, is de ‘Gulden Snede‘.

gulden snede

Dit is ongeveer hetzelfde als de regel van derden maar in plaats dat de foto is opgedeeld in 9 gelijke delen, zijn de verhoudingen iets anders.

Ongeveer 3/8 – 2/8 – 3/8

De foto hierboven is een zwaar versimpelde weergave van de gulden snede.golden-ratio02

De gulden snede komt veel voor in de natuur en het idee is dat omdat het zo vaak voorkomt, mensen gewend zijn aan die indeling van elementen en het daarom aangenaam vinden.

De Fibonacci spiraal past ook perfect in een gulden snede.

Dat maakt deze dan ook aangenaam om naar te kijken.

fibonacci haarfibonacci orkaanfibonacci sterrenstelselfibonacci trump

 

Ok, misschien maakt het niet alles aangenaam om naar te kijken…

 

Naast de regel van derden is er nog een vorm van compositie die iedereen wel kent..

Waarschijnlijk doe je het vaak onbewust namelijk al, symmetrie.

Een goede reden om van de regel van derden af te wijken is door een symmetrische foto te maken.

Dit betekent dat de foto aan beide kanten hetzelfde is. Horizontaal en/of verticaal gespiegeld.

spiegelende compositie

Bij een symmetrische foto als deze wordt het oog altijd naar het midden geleid.

De ninja dwergen leiden daarom niet super veel af…toch?…

 

Meer kabouter = meer beter!

Waarom?

Een andere ‘regel’ in compositie is dat een oneven getal meestal beter is dan een even getal.

Zo zijn 3 kabouters beter dan 2 kabouters.

Het idee er achter is dat je bij een oneven getal een ‘middelste’ hebt om naar te kijken en niet je aandacht hoeft te splitsen tussen 2 elementen.

(Misschien is dit ook de reden waarom ‘Three little birds, van Bob Marley een groot succes was en we nog nooit een bekend liedje hebben gehad genaamd ‘Two little birds’.)

Vergelijkings-materiaal: als het goed is is het plaatje van de 3 kabouters hier onder aangenamer om naar te kijken dan het plaatje van de 2 kabouters:

twee kaboutersdrie kabouters

 

Leidende lijnen, waar kijk je naar?

De naam verklapt het enigszins.

Leidende lijnen zijn de lijnen in een foto die je door de foto heen leiden.

Dit kunnen diepte lijnen zijn zoals bijvoorbeeld hier:

leidens weg van kabouter

De weg leidt je naar de kabouter.

Maar ook lijnen van een structuur, zoals hier:

kabouter in spinnenweb

De foto met de ninja dwergen een stukje naar boven heeft natuurlijk ook zeer sterke leidende lijnen. Zo wordt je aandacht naar de Taj Mahal getrokken.

Daarnaast is de horizon natuurlijk een lijn en zijn er nog geïmpliceerde lijnen. Lijnen die er niet expliciet zijn maar wel je aandacht op een bepaald punt vestigen.

Denk maar aan een foto waar iemand ergens naar kijkt, automatisch ga jij kijken waar diegene naar kijkt. Dat is een geïmpliceerde lijn van de ogen naar het onderwerp.

 

Patronen zijn ook altijd interessant.

Als je kijkt naar een foto waar een patroon heel sterk in naar voren komt dan geeft die foto een gevoel van rust.

Het patroon toont namelijk harmonie en ritme, en harmonie en ritme geven ons weer een gevoel van orde en vrede.

Als je een foto hebt waar een patroon heel erg in voorkomt maar er zit één element tussen dat anders is dan trekt dit gelijk de aandacht.

Zo kun je makkelijk ergens de aandacht op laten vallen.

Op onderstaand plaatje is het bijna onmogelijk om de baard te missen.

pinokkie kabouter

Het zijn eigenlijk Pinokkio’s, maar als je op elk poppetje een baard tekent zijn het kabouters met lange neuzen!

 

Behalve patronen hebben we ook nog textuur.

Een interessante textuur kan een foto ook veel interessanter maken.

Het toont heel goed diepte en daardoor kan het je foto een nieuwe dimensie geven.

Ik kan er veel over vertellen maar misschien is het beter om het gewoon te zien.

Ik laat de kabouters bij deze foto’s even buiten beschouwing, omdat het anders geen goed beeld geeft.

zwart-wit olifantzwart-wit eier dooszwart-wit converse schoen

 

Natuurlijke Omlijsting

Veel goede composities leiden de ogen naar een deel van de foto.

Het is dan ook belangrijk dat het oog niet van de foto afgeleid wordt door bijvoorbeeld een lijn te volgen die naar de rand van de foto loopt.

Één manier om dat te voorkomen is door een natuurlijk omlijsting te gebruiken.

Hierbij worden de randen van de foto ‘afgesloten‘ door iets wat in het beeld voor komt.

Een enorm goed voorbeeld hiervan is onderstaande foto.

natuurlijke omlijsting, kabouter op bankje

Hoewel je een duidelijke omlijsting kunt maken met een fysiek object is het ook mogelijk om dit op andere manieren te doen.

Bijvoorbeeld door leegte te gebruiken.

Bij bepaalde foto’s is dit zelfs bijna een noodzaak.

Als je bijvoorbeeld een foto maakt van de zijkant van een hoofd dan is het raar als de foto direct bij het puntje van de neus stopt! Je wilt namelijk iets hebben wat ze ‘adem ruimte’ noemen.

Je wilt weten waar die gene heen gaat of naar kijkt.

Bij bewegende objecten is dit ook het geval. Een rijdende auto wil je niet vlak voor de motorkap afsnijden.

De foto wordt veel dynamischer door een idee te hebben waar de auto heen beweegt!

Onderstaande foto is een geweldig voorbeeld van omlijsting door leegte:

 

natuurlijke omlijsting door leegte

 

De vorige foto lijkt ook erg op de volgende vorm van compositie…

Een andere vorm van compositie is namelijk minimalistische foto’s.

Op deze foto’s is over het algemeen één onderwerp en verder zo min mogelijk afleidende elementen.

kabouter op steiger

Omdat er geen afleidende elementen zijn maakt dit het onderwerp van de foto extra sterk.

Hoewel het volgende niet echt een vorm van compositie is is het wel iets wat veel mensen gebruiken om een goede compositie te bereiken.

Namelijk het croppen van foto’s.

Als je de vorige foto cropt kun je namelijk veel meer de nadruk leggen op de kabouter i.p.v. de steiger.

Croppen wordt meestal gedaan als de compositie van een foto niet helemaal goed is gegaan.

Dit wordt dan achteraf gedaan om de foto nog te redden.

Je kunt er natuurlijk ook storende elementen mee uit de foto knippen.

Helaas gaat het vrijwel altijd ten koste van de foto, omdat deze dan kleiner wordt.kabouter op steiger

 

Naast het onderwerp is de achtergrond dus ook enorm belangrijk!

Als je de storende elementen niet weg wilt croppen wordt het dus belangrijk om actief te bedenken wat je voor achtergrond wilt.

Een interessante achtergrond kun je op verschillende manieren bereiken.

Je kunt namelijk de achtergrond onscherp maken, hoe je dit doet heb ik beschreven in mijn blog artikel over het diafragma.

Je kunt ook een interessante foto maken door met perspectief te spelen en onderwerpen die normaal een bepaalde verhouding tot elkaar hebben om te draaien.

Bijvoorbeeld bij deze foto, meestal zijn kabouters heel klein, wat nou als je de foto maakt met de kabouter op de voorgrond? Dan krijg je ineens een reuze kabouter.

reuzen kabouter

of deze reuze paddenstoelen.

reuze paddenstoelen

Dan is er nog iets waar heel veel fotografen geen gebruik van maken.

Het verschil tussen dezelfde foto genomen met een groothoek lens of een telelens.

Een groothoek lens trekt de voorgrond en de achtergrond uit elkaar, terwijl een telelens deze juist op elkaar drukt.

Hiermee kun je heel erg goed controleren wat jij wel of niet op de achtergrond wilt hebben.

Op het onderstaande plaatje een vergelijking tussen verschillende brandpuntsafstanden.

brandpuntafstand achtergrond

Meer over perspectief verschillen tussen verschillende brandpuntsafstanden kun je >hier< vinden (in het Engels).

 

We zijn er bijna!

Ok, we hebben nu wel bijna alle aspecten van alle verschillende composities gehad..

Maar er is meer!

Het punt waarvan de foto is genomen is ook een leuke manier om alledaagse dingen interessanter te maken.

Dingen die je gewend bent om meestal van uit een bepaalde hoek te zien ineens op een andere manier bekijken zorgt voor hele interessante foto’s.

Heb jij namelijk wel eens een paddenstoel op deze manier gezien?

onderkant van paddenstoelen

Het is dus zeker interessant om in plaats van ‘gewoon op oog hoogte’, eens foto’s vanaf de grond te maken, van uit de lucht, van ver weg of juist super dichtbij.

Daarnaast kun je met het punt waaruit je de foto maakt ook iets zeggen.

Bijvoorbeeld als je een foto van een kind maakt van boven, dan zie je het vanuit de ogen van een volwassene.

Maar maak je de foto op ooghoogte van het kind, dan ben je ineens een gelijke.

Maar maak je de foto omhoog vanuit een laag punt dan krijgt het kind een dominante rol.

 

Als je een compositie kiest moet je ook rekening houden met…

Het ligt heel voor de hand maar vaak heb je er niet heel veel invloed op.

Namelijk de kleuren in de foto.

Kleuren kunnen een hele sterke boodschap over brengen.

Je kunt een element er uit laten springen, of juist totaal niet laten opvallen.

Kleuren zoals blauw en groen geven een gevoel van kalmte en rust. Terwijl de kleuren rood en geel meer actie en vrolijkheid opwekken.

Een belangrijk hulpmiddel hierbij is het kleurenwiel.

kleuren wiel

Zo kun je een groot contrast vormen, bijvoorbeeld een warme kleur tegenover een koude kleur.

Of juist aanvullende kleuren gebruiken, door een kleur te kiezen en dan een lijn door te trekken naar de overkant van het kleurenwiel.

Bijvoorbeeld geel – violet.

 

En dan eindelijk waar een fotograaf een expert in moet zijn: Licht.

Omdat ik over licht wel een heel artikel zou kunnen schrijven (en ik dat op den duur ook ga doen), ga ik het hier kort houden.

Door te spelen met licht kun je een foto compleet veranderen, dat wist je al.

Maar als compositie is het ook belangrijk, denk bijvoorbeeld maar aan een silhouette.

silhouette met kabouter

Lichtte stukken op een foto trekken je ogen die kant op. Terwijl donker meestal (behalve in het geval van silhouetten) juist geen aandacht trekken.

Maak hier dan ook zeker gebruik van!

 

Als laatste..

Je kunt de compositie natuurlijk ook gewoon veranderen door de camera een kwartslag te draaien.

Dit wordt vaak gedaan voor portretten en foto’s met verticale lijnen. (hoge gebouwen etc.)

Tegenwoordig met alle foto’s die alleen online geplaatst worden is het wel het overwegen waard of je liever een horizontale of verticale foto wilt.

Met horizontale foto’s die beter worden weergegeven op laptops en tv’s, en verticale foto’s beter of tablets en telefoons.

 

 

Ps. Je zou me een enorm plezier doen door dit artikel een like te geven als je het nuttig vond!

4 Reacties

  1. Gerrie 9 september 2016
  2. Yvonne 4 november 2016
    • Jorik Boot 5 november 2016